Thời trang tuần hoàn: Thiết kế lại mọi thứ để trở nên tốt hơn

Circular, còn gọi là tuần hoàn, đã trở thành một khái niệm hoàn toàn mới mẻ gắn liền với xu hướng thời trang bền vững từ giai đoạn đầu những năm 2010s. Thời trang tuần hoàn từ đó được

Dosi-in · 2020-08-13 · Feature

Circular, còn gọi là tuần hoàn, đã trở thành một khái niệm hoàn toàn mới mẻ gắn liền với xu hướng thời trang bền vững từ giai đoạn đầu những năm 2010s. Thời trang tuần hoàn từ đó được kỳ vọng sẽ là một giải pháp, một lối thoát mới cho những bế tắc mà chính ngành công nghiệp này đang bóp nghẹt và dần giết chết hành tinh này. 

Khi tuần hoàn là một định nghĩa mới của thời trang bền vững

Khác với thời trang bền vững, khi mà ở đó, thương hiệu sẽ tập trung vào việc mang đến các sản phẩm sử dụng chất liệu xanh, chất liệu hữu cơ hay tái chế, hoặc cắt giảm những chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất và vận chuyển, thì … thời trang tuần hoàn lại tập trung vào việc kéo dài tuổi thọ của vật chất, của sản phẩm, nhằm loại bỏ mọi tác động tiêu cực đến môi trường. 

Nói một cách khác, thời trang bền vững sẽ hướng đến sản xuất những sản phẩm mới với tính năng thân thiện cùng môi trường. Thời trang tuần hoàn, theo một hình thức khác, sẽ tập trung vào việc tái sử dụng những sản phẩm cũ, và dùng đi dùng lại trong một thời gian cố định lâu dài. 

Mô hình thời trang tuần hoàn

Giải pháp mới cho những bế tắc của ngành công nghiệp thời trang

Giảm thiểu chất thải

Mô hình thời trang công nghiệp hiện tại đang được vận hành theo đường thẳng hay mô hình tuyến tính (như mô hình ở hình trên). Theo đó, tài nguyên được khai thác một cách thiếu sự kiểm soát. Điều đó để nhằm cung cấp nguyên liệu thô cho quá trình sản xuất trước khi đến tay người tiêu dùng. Và sau đó? Những sản phẩm ấy sẽ bị vứt bỏ khi không còn cần thiết nữa. “Khai thác - Sản xuất - Đào thải” luôn là quá trình chung quy của nền công nghiệp thời trang hiện tại. Dù rằng một số sản phẩm có thể được tái sử dụng và tái chế đi chăng nữa, thì sự đào thải là điều hiển nhiên. Tỉ lệ thuận với sự đào thải ấy chính là nỗi quan ngại về các vấn đề liên quan đến môi trường.

Theo ước tính, 1/3 sản phẩm may mặc sản xuất hàng năm trên thế giới không được tiêu thụ.

Mô hình thời trang bền vững, ở một khía cạnh khác, sở hữu đầy đủ tính chất tuần hoàn. Theo đó, sau khi được khai thác và đưa vào sử dụng, tài nguyên sẽ được giữ lại và xoay vòng trong hệ tuần hoàn tiêu dùng ấy lâu nhất có thể, thông qua việc sử dụng và tái sử dụng sản phẩm ấy dưới nhiều hình thức khác nhau. Sau đó, chính sản phẩm ấy sẽ được tái chế thành vật liệu thô được dùng trong sản xuất, nhằm tạo nên một sản phẩm hoàn toàn mới mà không cần phải khai thác thêm tài nguyên. “Khai thác - Sản xuất - Tái chế” là hướng đi mới mà mô hình thời trang tuần hoàn đem lại.

Lượng tìm kiếm cụm từ “thời trang tuần hoàn” đã tăng gấp bốn trong giai đoạn 2014-2020, số liệu được báo cáo bởi Google Trends. Qua đó chứng tỏ, thời trang tuần hoàn đang ngày một nhận được nhiều sự quan tâm hơn.

Ứng dụng quy trình sản xuất bền vững

Để triệt quán cũng như giảm thiểu tối đa lượng rác thải độc hại lẫn những tác động tiêu cực lên môi trường, mô hình thời trang tuần hoàn còn được kết hợp với tính bền vững để mang đến những kết quả tốt nhất. Nói cách khác, bản thân chất liệu thô ban đầu cũng phải là một chất liệu bền vững, đáp ứng được những tiêu chí: thân thiện cùng môi trường sống, dễ tái tạo, dễ phân huỷ. Bạn sẽ càng bất ngờ hơn với câu hỏi vì sao nguyên liệu đầu vào cũng nên nhất thiết là chất liệu bền vững, khi đây hoàn toàn là thời trang tuần hoàn. Câu trả lời sẽ nằm trong phần tiếp theo. 

Mô hình thời trang tuần hoàn còn được kết hợp với tính bền vững để mang đến kết quả tốt nhất

Bản thân tuần hoàn cũng có hồi kết

Đó là sự thật. Sau cùng, thì một mô hình tuần hoàn cũng sẽ có hồi kết dựa trên vòng đời của chính sản phẩm. Nếu một sản phẩm tuần hoàn mất đi công năng sử dụng (dù toàn bộ hay một phần), hoặc không thể được tái chế thành vật liệu thô, thì sản phẩm ấy có thể được thải bỏ mà không gây hại cho môi trường. Đó là lý do vì sao tuần hoàn nên song hành cùng yếu tố bền vững và mức độ thân thiện đến từ chất liệu. 

Thời trang tuần hoàn có mối liên hệ mật thiết với thời trang bền vững. Những thứ người ta cho là rác, sẽ là một sự sống mới đối với thời trang tuần hoàn. 

Từ góc nhìn của một thương hiệu 

Với những thương hiệu đang đeo đuổi định hướng bền vững hay cụ thể là thời trang tuần hoàn, thì đây sẽ là một quy trình đòi hỏi rất nhiều đổi thay đến từ cách tiếp cận làm quen, cũng như cải cách mang tính cục diện hệ thống. Theo đó, những yêu cầu cốt lõi sau cần được thương hiệu giải quyết và triển khai để bước đầu đưa guồng máy thời trang đi vào quỹ đạo định hướng tuần hoàn. 

Bền vững, luôn là bền vững

Tất cả đều bắt nguồn từ việc lựa chọn chất liệu thô. Thay vì tận dụng cạn kiệt nguồn tài nguyên, thì thời trang tuần hoàn nên bắt đầu từ cái nôi của sự bền vững. Theo đó, hãy nên ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, bông hữu cơ, quy trình sản xuất khép kín, … 

Khai thác nguồn tài nguyên cạn kiệt còn kéo theo rất nhiều hệ luỵ và các rủi ro tiềm ẩn tác động đến đời sống con người. Chính hành động khai thác ấy đang làm mất đi độ cân bằng tự nhiên của hệ sinh thái và dần đẩy sự sống của hành tinh vào ngõ cụt.

Chú tâm đến những thiết kế mang tính tuần hoàn

Như đã đề cập ở trên, còn hơn cả thời trang bền vững, thời trang tuần hoàn không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ chất thải và sử dụng những vật liệu xanh thô trong quá trình sản xuất. Hơn thế, khái niệm tuần hoàn còn nên được xem xét chi li từ góc độ thiết kế, khâu sản xuất, vận chuyển, sử dụng và giai đoạn xử lý cuối cùng. Cụ thể, từ góc độ vi mô, sợi chỉ cũng phải được xem xét kỹ lưỡng. Điển hình như việc sử dụng sợi chỉ đơn thay vì sợi pha trộn, để đảm bảo tất cả các sản phẩm may mặc sau này được tháo ráp dễ dàng và có thể phục hồi để tái sử dụng . 

Tiêu biểu như nhà thiết kế Stella McCartney, người luôn tiên phong trong việc ứng dụng chất liệu bền vững và thân thiện với môi trường trong hầu như mọi sản phẩm của mình, kể từ khi ra mắt thương hiệu thời trang riêng từ năm 2001. 

Kéo dài tính ứng dụng và tuổi thọ sản phẩm

Thời trang tuần hoàn đòi hỏi sản phẩm phải có độ bền cao và đáp ứng được quy trình tái sử dụng lận tái chế. Tuy nhiên, ngoài tuổi thọ vật lý, người dùng có thể tăng tính ứng dụng để kéo dài thời gian sử dụng của chính sản phẩm ấy. Nói cách khác, chúng ta tạo ra nhiều mục đích sử dụng hơn đối với sản phẩm ấy, điển hình như chia sẻ sản phẩm thông qua việc bán lại, cho thuê và tái thiết kế. Điều này còn nhằm tăng giá trị lẫn kéo dài vòng đời của sản phẩm. 

Đã có rất nhiều thương hiệu đồng loạt hỗ trợ những chính sách đổi trả, mua đi bán lại hoặc cho thuê, … rất linh động và thực tiễn. Mục đích cuối cùng của những hành động ấy nhằm để đáp ứng được hai chữ "tuần hoàn"

Tái chế dễ dàng

Tái chế chính là hồi kết của một sản phẩm, nhưng lại là sự khởi đầu của một sản phẩm mới. Hiện tại, để nhằm hỗ trợ mục đích tái chế, các công nghệ mới dần được ra đời, kéo theo đó là loạt chất liệu tiên tiến, được pha trộn với cấu trúc tương tự như vật liệu thô, … Loạt chất liệu mang tính cải cách ấy đã sẵn sàng để được tái chế không chỉ một, nhưng đến nhiều lần. 

Tái chế chính là hồi kết của một sản phẩm, nhưng lại là sự khởi đầu của một sản phẩm mới

Quy trình đào thải an toàn, dễ dàng và nhanh chóng

Vì không phải tất cả chất thải đều có thể được loại bỏ hoàn toàn, nên bản thân chất liệu đầu vào cũng phải đáp ứng được tiêu chí dễ phân huỷ, không mất quá nhiều thời gian, và không gây ô nhiễm khi chúng không còn khả năng sử dụng được. 

Từ góc nhìn của một người khách hàng thông minh

Thời trang luôn là mối tương quan hai chiều giữa khách hàng và thương hiệu. Với thời trang tuần hoàn, mối quan hệ ấy càng trở nên rõ ràng với phần ưu thế nghiêng hơn về vị trí khách hàng. Điều đó đồng nghĩa với việc: khách hàng sẽ là nhân tố quan trọng nhất giúp thúc đẩy bộ máy thời trang tuần hoàn.

Dẫu thời trang bền vững là một khái niệm gì đó khá vĩ mô trong những lần đầu bạn nghe đến, thế nhưng trong vai trò là một người khách hàng thông minh, chúng ta có rất nhiều cách đơn giản nhằm hưởng ứng tinh thần và chủ nghĩa thời trang tuần hoàn. Cụ thể, đó sẽ là: 

Tạm kết

Thời trang đã phạm một sai lầm trong quá khứ và giờ hậu quả ấy đang dần tỏ hiện. Trước thực trạng ấy, các thương hiệu, những nhà thiết kế hàng đầu, cũng như những bộ óc lớn trong ngành thời trang đang dần tìm ra giải pháp then chốt, phát kiến ra nhiều hướng đi mới để xoa dịu những tổn thương mà môi trường đã phải gánh chịu. Như đã thấy, chúng ta đã khởi động được những dự án bền vững, những chiến dịch thời trang xanh tuy rằng hiệu ứng tích cực mang đến vẫn chưa được công nhận bởi số đông người tiêu dùng. Tuy nhiên, điều đó không là trở ngại quá lớn khiến tính bền vững và nền thời trang tuần hoàn đánh mất sức lan tỏa nơi cộng đồng.