Văn học và thời trang: Sự dung hòa khó tưởng làm nên chất thơ nơi từng thớ vải
Ý tưởng đưa thơ văn vào thời trang lần đầu được chú ý vào những năm 1920, thế nhưng phải mất hơn 100 năm sau thì ý tưởng ấy mới thật sự bùng nổ và được đông đảo công chúng thời trang đón nhận.
Dosi-in · 2020-10-20 · Feature
Ý tưởng đưa thơ văn vào thời trang lần đầu được chú ý vào những năm 1920, thế nhưng phải mất hơn 100 năm sau thì ý tưởng ấy mới thật sự bùng nổ và được đông đảo công chúng thời trang đón nhận.
Với đôi mắt thẩm mỹ và tư duy sáng tạo đa chiều, đã có rất nhiều nhà thiết kế đã đưa các vần thơ đậm chất nghệ thuật vào loạt trang phục.
Từ rất nhiều ghi chép trước đây, ý tưởng về sự kết hợp giữa thơ ca và thời trang lần đầu đã được vun vén từ những năm 1920. Theo đó, nghệ sĩ đến từ Ukraine Sonia Delaunay đã hợp tác cùng các nhà thơ trường phái Dadaism để cho ra một vài bản thiết kế váy với các câu thơ được trải dài trên khắp phần cánh tay và chân váy.
Tuy chỉ dừng lại ở các bản phác thảo trên giấy, thế nhưng đấy là dấu hiệu sơ khai chứng minh rằng con người có thể “làm thơ” trên vải.
Giai đoạn bùng nổ
Mãi đến những năm 2000, ý tưởng mang thơ văn vào thời trang mới chính thức được đón nhận rộng rãi, tạo nên sự bùng nổ trong làng thời trang. Vào năm 2001, Comme des Garçons đã khởi xướng phong trào “thơ ca” trong thời trang qua BST được thiết kế bởi Junya Watanabe cộng tác cùng Levi’s. BST bao gồm các items basic như áo khoác, áo sơmi, áo phông và quần jeans, với điểm nhấn đặc biệt nằm ở việc Junya đã in những câu thơ lên các thiết kế ấy.
Chiếc quần Levi’s x Comme des Garçons xanh cùng những vần thơ trắng trải dài bên một phần đùi.
Hay như nhà mốt Valentino, giai đoạn được trị vì bởi Pierpaolo Piccioli và Maria Grazia Chiuri. Bộ đôi NTK đã lần lượt trình làng những thiết kế thật sự mang tính kế thừa vào dịp trình diễn Valentino Couture Xuân/Hè 2015. Theo đó, hai NTK đã đưa những “di sản văn học” của nghệ sĩ viết kịch, nhà sáng tác lừng danh Shakespeare vào các tác phẩm thời trang của mình. Mặt khác, bên cạnh những vần thơ, bộ đôi NTK còn tận dụng những đường thêu hình đám mây, hoa lá, trái tim, những ngôi sao và câu thơ đầy trữ tình, mơ mộng lên loạt váy thả thướt.
Những thiết kế tinh tuý, lãng mạn, thơ mộng nhất kết hợp với chất thơ đầy nghệ thuật đến từ văn học đã tạo nên các tác phẩm thời trang đầy mới mẻ và có chiều sâu nghệ thuật
Vào năm 2018, nhà mốt Alexander McQueen đã tri ân nhà thơ Rudyard Kipling bằng việc phát thảo tập thơ “The Explorer” trên toàn bộ các sản phẩm thời trang nằm trong BST Xuân Hè 2018. Không chỉ thế, nhà mốt còn dùng cái tên “The Explorer” để đặt tên cho một vài sản phẩm nằm trong BST.
Bên cạnh đó, nhà mốt Alexander McQueen còn bị cuốn hút bởi tha cơ. Theo đó, hãng thời trang đã lấy cảm hứng từ thi hào người Ý nổi tiếng - Dante Alighieri để đặt tên cho buổi trình diện Thu Đông vào năm 1996 với cái tên “Dante” tương ứng.
Một lần nữa vào năm 2019, nhà mốt Valentino đã bắt tay cùng 4 nhà thơ đương đại bao gồm Yrsa Daley-Ward, Mustafa the Poet, Greta Bella Marina và Robert Montgomery để cùng cho ra mắt BST Valentino Fall/Winter. Từ đó, những câu thơ quyến rũ và đầy hào sảng được đưa vào từng thiết kế áo khoác, đầm và váy.
Kết hợp với những hoạ tiết đầy huyền ảo, từng vần thơ hiện lên nơi thiết kế trang phục càng tăng tính nghệ thuật cho sản phẩm. Chưa bao giờ thời trang và văn học nghệ thuật được tiệm cận với nhau ở một cự ly dường như không giới hạn đến thế.
Vốn là một người luôn đấu tranh cho vận mệnh nữ giới và chủ nghĩa nữ quyền, Maria Grazia Chiuri - giám đốc sáng tạo tại thương hiệu Dior đã biết cách khiến bất kỳ ai cũng phải rung động khi truyền tải tất cả thông điệp nữ quyền và cá tính của chính mình qua loạt thiết kế nằm trong BST Dior Thu Đông.
Với các sản phẩm ấy, vị giám đốc sáng tạo đã “mượn vần thơ” của thi hào gốc Ý Tomaso Binga, đồng thời là một nhà thơ nữ luôn nêu cao tính nữ quyền, đấu tranh vì bình đẳng giới bằng ngôn từ để tạo nên điểm nhấn sáng rạng nơi các thiết kế mới.
Chính màn bắt tay “vô hình” nhưng mãnh liệt của một nữ thời trang và một nữ thi hài đã thổi hồn vào loạt thiết kế trang phục và biến chúng trở thành những ngọn đuốc sáng dẫn lối cho nhiều phụ nữ trên hành trình giành lấy bình đẳng giới.
Đặc biệt hơn, nữ giám đốc sáng tạo không in, hay thêu, hay thể hiện những vần thơ nữ quyền ấy trên trang phục.
Thay vào đó, Tomaso Binga sẽ phát biểu và đọc lên những vần thơ về nữ quyền của bà cho khách mời lắng nghe. Bà đã chọn cách tiếp cận với khán giả qua thính giác kết hợp với thị giác để đem đến màng trình diễn thời trang kết hợp văn học “mãn nhãn, mãn nhĩ.”
Một câu trích dẫn nổi tiếng còn xuất hiện tại background sân khấu của buỗi diển.
Tạm kết
Thời trang và văn học, tưởng chừng như hai phạm trù nghệ thuật khác nhau, thế nhưng lại có thể dung hoà và bổ trợ với nhau một cách tuyệt vời đến thế. Thay vì được viết trên giấy, từng vần thơ, câu chữ được thể hiện trên từng thước vải vóc đã nhanh chóng lay chuyển lòng người và biến những trang phục như trở thành một sinh linh biết nói và biết truyền tải chính thông điệp mà người sáng tạo nên nó muốn gửi gắm vào.
Nhìn chung, thời trang hay thơ ca đều là những loại hình nghệ thuật thể hiện sự sáng tạo.
Mỗi loại hình đều là phương tiện để người tạo nên nó được quyền thể hiện sự sáng tạo và đề cao giá trị nghệ thuật. Vì thế, sự kết hợp không thể nào hài hoà hơn giữa thời trang và thơ ca còn phần nào đề cao gấp bội giá trị nghệ thuật và sự sáng tạo. Thơ ca, sau bao thời gian qua, không hề chết và thời trang lại chính là “phần thể xác” mới không thể thiếu của thơ ca.