Ăn cắp chất xám sao mãi nhức nhối?.
Giáo dục hiện nay sinh ra một lớp thế hệ chuyên đi ăn cắp thiết kế là hệ lụy của việc “học vẹt”.
Dosi-in · 2021-05-27 · Bài viết dự thi
Công việc của những nhà thiết kế và những kẻ đạo nhái dường như song song: anh làm, tôi chép và chuyện đó đang xảy ra thường xuyên ở khắp mọi nơi. Trước hết, chúng ta phải hiểu rõ 2 khái niệm đạo nhái (copy) và lấy cảm hứng (inspiration). Đạo nhái (copy) là bạn bê nguyên si tác phẩm của người khác vào tác phẩm của mình. Mọi ấn tượng trong cuộc sống bạn đưa vào tác phẩm thì đó là lấy cảm hứng (inspiration). Việc đạo nhái đã trở thành một dây chuyền hợp pháp (fast fashion) để phục vụ mọi tầng lớp trong xã hội. Biên giới giữ copy và inspiration là rất mong manh cũng không thể ngoại trừ trường hợp “tư tưởng lớn gặp nhau” hoặc các nhà thiết kế chỉ vì theo trend nên ra sản phẩm na ná nhau. Trên thế giới, ngoài fast fashion, những ông lớn như Gucci, Balmain,… đều cũng đã từng dính nghi vấn đạo nhái:
Style-republik (1) 
“Cá lớn nuốt cá bé” - nhiều những brand lớn sao chép ý tưởng của các nhà thiết kế nhỏ cũng xảy ra nhiều trên thế giới khi ngành thời trang phát triển như vũ bão. Luật bản quyền trong thời trang mỗi nước và khu vực lại khác nhau, đặt biệt là tại Mỹ tồn tại rất nhiều lỗ hổng chưa được giải quyết. Ngược lại, Liên minh châu Âu lại có những biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ rộng rãi hơn. (2) Ở Việt Nam thì chưa có luật cụ thể và khả thi nào cho ngành thiết kế thời trang. 
Sự kiện “Sản xuất thời trang: Made in Vietnam” tại đại học RMIT (3) 
Thanh Niên News (4) Tuy thời trang thế giới vẫn bị tri phối bởi những kẻ copy, nhưng thực tế, các nhà thiết kế tài năng vẫn có nhiều cơ hội phát triển. Cái xấu cái tốt trong xã hội luôn song hành, pháp luật chỉ kiềm chế phần nào hàng nhái song họ vẫn luôn bảo hộ và tôn vinh cho sự sáng tạo. Nhìn toàn cảnh thiết kế thời trang Việt là một sự lộn xộn và kẹt cứng: ăn cắp thì nhiều mà sáng tạo thì ít (đa số là mờ nhạt). Không khó để tìm thấy những hình ảnh copy thiết kế của các brand Việt Nam trên trang insta “insidethemoodvn”. 
(5) Hàng nhái của các brand Việt bán chạy và phục vụ cho thị trường “sùng ngoại”. Hơn nữa, các nhà thiết kế hiện nay dường như đang bế tắc, chưa làm chủ được sự sáng tạo. Yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người bởi bán thiết kế đạo nhái và tiêu thụ được là do mỗi chúng ta quyết định. Chúng ta sinh ra bị chi phối chủ yếu bởi giáo dục và môi trường sống: chính trị, kinh tế và văn hóa. GIÁO DỤC 
Giáo dục hiện nay sinh ra một lớp thế hệ chuyên đi ăn cắp thiết kế là hệ lụy của việc “học vẹt”. Óc sáng tạo đã bị giáo dục làm thui chột. Tuổi trẻ của chúng ta đa số học theo kiểu “tuân lệnh”, “học để thi” với khối lượng kiến thức quá khó, không thực tế đã khiến thế hệ trẻ sống lệch lạc và mù về văn hóa dân tộc. VĂN HÓA Văn hóa truyền thống là mảnh đất màu mỡ để những nhà thiết kế khai thác đồng thời là tấm vé giúp họ tiến xa ra thế giới. Chiến tranh và thời bao cấp khiến văn hóa bị đứt gãy, đồng thời bị biến dạng do làn sóng đô thị và công nghiệp hóa. Văn hóa Việt đang kêu cứu. Phần lớn giới trẻ Việt có đang biết và thực sự sống trong văn hóa nơi mình sinh ra?. Hiểu được tinh hoa văn hóa dân tộc cùng xu hướng thế giới, nhà thiết kế mới làm chủ được sự sáng tạo của mình. Mỗi chúng ta khi hiểu và yêu văn hóa dân tộc thì thị trường mua sắm cũng sẽ trưởng thành hơn. Tính “sùng ngoại” sẽ giảm đi thì đạo nhái dần sẽ bị đẩy lùi. CHÍNH TRỊ, KINH TẾ Thời trang chỉ là một góc nhỏ trong guồng máy xã hội. Nó không thể tự thay đổi. Mọi vấn nạn đều phải thay đổi từ thượng tầng. Mô hình xã hội hiện nay của Việt Nam bị đồng tiền hướng đạo và thiếu tư tưởng dẫn dắt nên sự ăn cắp, đạo nhái lên ngôi. Để có cái nhìn khách quan về xã hội Việt Nam bạn có thể tham khảo cuốn sách "Censorship in Viet Nam" của Thomass Bass (tác giả của cuốn sách nổi tiếng viết về điệp viên Phạm Xuân Ẩn: The Spy who loved US). (6) Vậy làm thế nào để tôn vinh sáng tạo và kiềm chế đạo nhái tại Việt Nam?. Thay đổi cơ cấu tổ chức xã hội là điều cốt yếu để cải tạo con người. Một mô hình xã hội văn mình thì nghệ thuật (điện ảnh, âm nhạc,...) và khoa học kĩ thuật,.. sẽ đồng hành phát triển. Con người được tự do thì sẽ có sáng tạo đúng nghĩa. Hãy nhớ sáng tạo là sự cộng hưởng (thời trang bền vững phát triển thì cần có những phòng lab nghiên cứu những loại vải giúp bảo vệ môi trường,...). 
Báo afamily (7) NGUỒN THAM KHẢO: (1) https://style-republik.com/vay-muon-an-cap-dao-nhai-thoi-trang/ (2) https://cardozoaelj.com/2016/12/01/protecting-fashion-comparative-analysis-fashion-design-protection-united-states-europe/?fbclid=IwAR1vRXzyVtbdh-u-eDyMq3HYpvdiVZynfXrsdFZTxe0BCAp5sbj6aPU_CFc (3) https://saostar.vn/thoi-trang/local-brand-viet-nam-su-thanh-cong-di-cung-loat-goc-khuat-4026287.html (4) https://thanhnien.vn/van-hoa/sao-chep-y-tuong-thoi-trang-kho-xu-phat-ngoc-trinh-nhai-thiet-ke-652965.html (5) https://www.rmit.edu.vn/vi/tin-tuc/tat-ca-tin-tuc/2016/thang-7/thoi-trang-viet-va-nhung-thach-thuc (6) https://bit.ly/3uxk0MU 
(7) https://afamily.vn/nu-hoang-vay-nhai-cua-vbiz-copy-ca-loat-nha-mot-lung-danh-van-vui-ve-thua-nhan-con-ban-voi-gia-chua-den-1-10-vay-goc-20200428120919278.chn