Ăn cắp ý tưởng trong thời trang - Dễ hay khó nhận biết?
Vệc được truyền cảm hứng và lấy cắp ý tưởng, mẫu thiết kế của người khác vẫn không thể rạch ròi trong ngày một, ngày hai được.
Dosi-in · 2021-05-27 · Bài viết dự thi
Việc ăn cắp chất xám, vi phạm bản quyền trong ngành thời trang đang được chú ý và lên án cực liệt, thường thấy nhất là ở các hãng thời trang nhanh như HM, Zara, Urban Outffiters,… Nhưng việc này vẫn có thể xảy ra ở các thương hiệu lớn và có tiếng tăm trên thị trường thế giới. Chưa kể đến việc được truyền cảm hứng và lấy cắp ý tưởng, mẫu thiết kế của người khác vẫn không thể rạch ròi trong ngày một, ngày hai được.
Hình 1,2,3,4: Những mẫu giày Rick Owens (phải) và những mẫu giày được cho là nguồn cảm hứng của nhà thiết kế cùng tên (trái) Trong số những đôi giày này, thì Geobasket, còn được gọi là Dunks, là đôi giày tai tiếng nhất, khi bị chính NIKE kiện vì vi phạm bản quyền, sau đó đã phải ngừng sản xuất. 
Hình 5: Sau này, Rick Owens lại có cơ hội được hợp tác với Converse ( đã được mua lại bởi Nike ) và ra mắt một phiên bản làm lại của đôi Chuck Taylors Virgil Abloh, nổi lên từ một DJ, bạn thân của Kanye West, đồng hành cùng anh tại Fendi khi có thời gian thực tập tại đây. Nếu nói Virgil không có kiến thức về thời trang thì cũng không đúng, nhưng với triết lý 3% của mình, anh đã có cho mình những cái nhìn không mấy thiện cảm từ khách hàng cũng như là những nhà thiết kế khác. Khác với Rick Owens, các phiên bản giày mà ông lấy ý tưởng để thiết kế cho hãng của mình đều được thay đổi cả về chất liệu, hình dáng và ngôn ngữ thiết kế, thì dường như Virgil không cải tiến, nâng cấp, thay đổi chất liệu hay hình dáng ban đầu gì nhiều, mà ông chỉ thay đổi đúng 3% so với thiết kế gốc ban đầu, liệu đây chỉ là phiên bản nâng cấp của sự sao chép hay là đỉnh cao của việc lấy cảm hứng từ các thiết kế nổi tiếng khác, liệu rằng sự thành công của Virgil là nhờ danh tiếng và mối quan hệ sẵn có, chứ không phải là năng lực thực sự. 
Hình 6: The Ten, cú bắt tay đình đám giữa Virgil Abloh và Nike 
Hình 7,8,9 : OFF-WHITE, nhãn hiệu được dẫn dắt bởi Virgil Abloh thường xuyên được điểm tên với các thiết kế gần như là “sao y bản chính” 
Hình 10: Những hình ảnh từ Spring-Summer 2021 Louis-Vuitton, thiết kế bởi Virgil Abloh đã không còn xa lạ với giới mộ điệu khi dính nghi án đạo nhái từ NTK nổi tiếng Walter Van Beirendonck và đã bị đâm đơn kiện Câu chuyện của Virgil khá là thú vị khi một nhà thiết kế trẻ, không học qua một trường lớp thiết kế nào, có thể nổi tiếng nhanh chóng như vậy, làm cho mình nhớ đến một phân đoạn khá hay và mình yêu thích từ bộ phim Evil Wears Prada, một cuộc trò chuyện về các món đồ thời trang giữa một chủ biên tòa soạn tạp chí thời trang nổi tiếng và một thư kí tập sự không quan tâm nhiều về thời trang, tuy ngắn, nhưng nó nói lên được rất nhiều điều về mindset của một người làm việc trong ngành thời trang lâu năm và từ đó, chúng ta có thể học hỏi rất nhiều điều. Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=Ja2fgquYTCg 
Hình 11: ảnh minh họa (Không phải cảnh này đâu nhé) Nhân tiện đây, chúng ta cùng làm rõ những quy định chung về luật pháp dành cho ngành thời trang để có thể có một góc nhìn rộng hơn về vấn đề này. Có một số cách các nhà thiết kế có thể bảo vệ thành quả công việc cũng như chứng minh sự minh bạch về thiết kế của họ, ít nhất là về mặt pháp lý (đây chỉ một cách và nó không thể hoàn toàn loại bỏ hành vi lấy cắp ý tưởng). Các bạn có thể tham khảo thêm ở The Fashion Law, chuyên trang về luật pháp ở ngành thời trang. 
Hình 12: Khái niệm về Trademark (Dịch là Thương hiệu) 
Hình 13,14: Khái niệm Tradedress (hình ảnh thương mại tổng thế) và những đối tượng được bảo hộ ở VIệt Nam 
Hình 15,16: Đế đỏ ở giày của Christian Louboutin (trái) và mẫu thiết kế túi ở Hermes Birkin là hai trong số những thiết kế được đăng ký độc quyền bởi các nhãn hàng thời trang lớn 
Hình 17: Amiri đã kiện Zara đòi bồi thường 3 triệu đô vì đã sao chép mẫu quần của hãng, nhưng đúng theo luật, Zara cho rằng mẫu quần của Amiri mang tính chức năng nên không thể là một trade dress nên vụ kiện cũng đã được giải quyết êm xuôi Nói nhiều về thời trang quốc tế rồi thì liệu về thị trường nội địa thì sao nhỉ. Tất nhiên là local brands ở Việt Nam cũng không nằm ngoài cuộc, mỗi khi có một nhãn hàng nào đó nổi lên và ra mắt một sản phẩm mới đều nhận lại được cực kỳ nhiều sự so sánh và dò xét từ phía cộng đồng. Câu chuyện lấy hình ảnh trên google và pinterest về để “xào nấu” lại và đưa ra thị trường đã được nhắc đi, nhắc lại quá nhiều lần. Nhưng không phải vì thế mà chúng ta có thể nghiễm nhiên quy chụp tất cả thương hiệu nội địa đều không tốt, chúng ta, những người tiêu dùng trong một thị trường trẻ tuổi này, cần có một cái nhìn khách quan hơn về vấn đề đạo nhái, cũng như trang bị cho mình một số kiến thức về thời trang cơ bản như là bản quyền hình ảnh và thiết kế. Chúng ta không nên chộp dựt, quy chụp một cá nhân hay nhãn hàng bất kỳ nào đó chỉ vì thấy nó “na ná”, “tôi thấy nó giống áo hãng kia quá vậy, chắc lại sao chép ý tưởng", … và rất nhiều những ý kiến tương tự như vậy mỗi khi một local brand nào đó ra mắt sản phẩm bị cho là trùng ý tưởng với những hãng thời trang khác. 
Hình 15: Chiếc áo Gucci Multicolor Corduroy ‘modern Future’ Bomber Jacket In Green so sánh với T-RedX Varsity Jacket Hiện tại thì ở Việt Nam, các chế tài về bảo vệ thành quả lao động trí tuệ, đặc biệt là về thời trang, vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Nên những người Founders phải trang bị cho mình những kiến thức cần có để có thể “chiến đấu” với những dư luận tiêu cực, ảnh hưởng đến nhãn hàng như thế này 
Hình 16: Hai Founder của T-RedX sẵn sàng lên tiếng để lấy lại công bằng cho nhãn hàng của mình 
Hình 17: Mẫu sweater mới ra mắt dưới một line cao cấp của DVRK PRIVÉ được mang ra so sánh với chiếc sweater 2000$ đến từ DIOR 
Hình 18: So sánh giữa Louis-Vuitton Monogram và Stussy Monogram (Vintage), đây là parody thật sự nhé, hiện tượng xảy ra rất nhiều ở các thương hiệu streetwears thời kỳ 2000s 
Hình 19: Monogram được các Luxury Brands sử dụng để làm hình ảnh duy trì hình ảnh thương hiệu ở các mẫu sản phẩm của họ và DVRK đã ra mắt line cao cấp của mình với monogram được cách điệu hoàn toàn từ tên của nhãn hiệu là điều hoàn toàn bình thường Sử dụng những chiến lược phủ sóng sản phẩm, để chất lượng sản phẩm lên tiếng thay cho nhãn hàng, nhưng dường như điều này vẫn khó ở thị trường Việt Nam, khi khách hàng có thể bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng đám đông quá dễ dàng, không chịu khó tìm hiểu và trải nghiệm. 
Hình 18: Đây lại là một trong những “lập luận” được đưa ra để kết tội DVRK và hai Youtuber thể hiện quan điểm riêng của họ Mình đưa ra hai trường hợp trên ở Việt Nam, vì cảm thấy đây là hai trường hợp nổi bật và có thể tranh luận về mặt đúng sai của vấn đề đạo nhái (những trường hợp copy ảnh trên mạng internet, instagram, pinterest, và các nguồn không chính chủ, … thì cộng đồng đều có thể tự thấy được và tẩy chay). Thì ở đây, với lằn ranh khá nhỏ giữa lấy cảm hứng và lấy cắp ý tưởng, chúng ta nên tìm hiểu kĩ về mỗi sản phẩm và nhà thiết kế làm ra nó, câu chuyện đằng sau họ. Đó là cách tốt nhất để việc ăn cắp ý tưởng này ngày càng được loại bỏ dần. Để cộng đồng ngày càng phát triển thì chúng ta sẽ không tránh khỏi tranh luận về những quan điểm khác nhau, nhưng để mỗi người đều có thể học được điều gì đó từ mỗi cuộc tranh luận, thì mỗi cá nhân nên trang bị cho mình những kiến thức cần có và nâng cấp nó, chứ không phải là phân bua nhau trên mạng xã hội bằng những câu chửi mang đầy chất cảm tính, không có căn cứ và luận điểm chính xác. 
Hình cuối: Cảm giác khi xem meme này ở mỗi người là khác nhau đấy nhé. Thân. Nguồn tham khảo: https://www.nytimes.com/2020/08/13/fashion/virgil-abloh-walter-van-beirendonck-kanye-west-louis-vuitton.html https://pham.com.vn/chuyen-muc-binh-luan/bao-ho-trade-dress-va-che-tai-passing-off-tai-viet-nam.htm https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_hi%E1%BB%87u https://www.vox.com/2018/4/27/17281022/fashion-brands-knockoffs-copyright-stolen-designs-old-navy-zara-h-and-m