Copy hay không? Người hưởng lợi nhất vẫn là người tiêu dùng
không một kiểu thiết kế hay quần áo nào "thực sự mới" tại thời điểm này
Dosi-in · 2021-05-08 · Bài viết dự thi
Rất nhiều người chỉ trích vấn đề "Ăn cắp trong thời trang" cũng như sự dung túng từ thị trường Việt Nam nhưng suy xét cho cùng thì người hưởng lợi nhiều nhất vẫn là "Người tiêu dùng cuối cùng". Là một người yêu thời trang và những gì xoay quanh nó cho nên mình sẽ không ủng hộ việc ăn cắp trong thời trang. Nhưng hãy nhìn vào ngành công nghiệp hiện tại, mình vẫn luôn phân vân rằng "Liệu có thực sự gì là sự sáng tạo mới". Trong nền văn minh phát triển của loài người, cái hay của chúng ta là phát triển dựa trên những điều cũ. Mà đã có yếu tố cũ thì chắc chắn sẽ không phải là những điều mới hoàn toàn. Cái term "Thời trang là một vòng lặp" càng biện chứng cho vấn đề này, không một kiểu thiết kế hay quần áo nào "thực sự mới" tại thời điểm này theo góc nhìn cá nhân. Nhiều người đổ tội cho việc "Ăn cắp trong thời trang" mà không hề có một cái nhìn tổng quát trong bức tranh toàn diện. Và mình chắc chắn đến khoảng 90% những bạn trẻ đang đổ tội các local brands Việt ăn cắp chưa phân biệt rõ ràng thế nào là "Ăn Cắp" mà thế nào là lấy "Cảm hứng". Rất nhiều trường hợp lệch lạc nổ ra khi có những vụ bóc phốt cực kì "Dở hơi" khi mà nhiều vụ call-out một sản phẩm vốn dĩ còn chẳng ăn cắp và khác biệt rõ ràng về thiết kế cũng như cách xử lí chất liệu. Đơn cử là chỉ nội trong cách xếp li hay tie dye, vốn dĩ là một trong những kĩ thuật may mặc và xử lí bề mặt. Mà đã là kĩ thuật thì có 1001 cách biến hóa dựa trên nền tảng đó, thời trang là sự sáng tạo mà? Đúng không. Xếp chồng li, xếp gấp li hoặc nhuộm bằng 1 màu khác, bằng 1 kĩ thuật khác đã tạo ra 1 dạng Tiedye khác. Vậy mà vẫn có những bạn mang những chiếc áo tiedye của thương hiệu Việt so sánh với các global brands. Thực thà mà nói, có những thiết kế hay graphics từ các thương hiệu thời trang hàng đầu cũng không phải thứ gì quá mới hay sáng tạo mà cũng lấy cảm hứng hay thậm chí là "Copy- cat" từ những người đi trước. Vậy vấn đề ở đây là gì?
Off-white, thương hiệu được yêu thích bởi rất nhiều bạn trẻ tại Việt Nam. Virgil Abloh, founder của Off-White, tiền thân là Pyrex và đang đương nhiệm vị trí Fashion desinger nhánh menswear của Louis Vuitton. Nhưng các bạn có biết là rất nhiều lần Virgil bị Diet Prada "xướng tên" vì phốt ăn cắp ý tưởng của người khác không? 
Vậy người hưởng lợi nhất ở đây là ai? Là thương hiệu hay là người tiêu dùng. Trong ngắn hạn thì ai cũng sẽ nghĩ những thương hiệu sử dụng "ăn cắp" là được lợi nhất. Rõ ràng rồi, chẳng phải đầu tư chất xám, chỉ viêc copy và paste thế cũng kiếm được tiền từ một thị trường không thông minh. Nhưng hãy nhìn rộng hơn với một góc tích cực hơn, người hưởng lợi nhất vẫn là khách hàng. Vì sao mà một người có xu hướng mua đồ "ăn cắp ý tưởng". Dù biết hay không biết bản gốc thì tâm lý chung của người tiêu dùng là "Thấy giống một cái gì đó thân quen". Sự thân quen này có thể đến từ những người nổi tiếng đang mặc, có thể là Louis Vuitton hay DIOR gì đấy. Những dĩ nhiên rồi, khách hàng không phải ai cũng có đủ điều kiện tài chính để thỏa mãn được cái sự "giống idol" của mình. Và thế là nếu một thương hiệu Việt nào đó "ăn cắp" mẫu mã, thiết kế của thương hiệu nổi tiếng nào đó với mức giá rẻ hơn để khách hàng dễ dàng tiếp cận được. Khách hàng sẵn sàng mua. Đó là "CÁI LỢI VỀ TÚI TIỀN", gần giống với tư duy mua đồ H&M, ZARA (Fast fashion) vậy. 
Trên: Zara – Dưới: Chanel Đến đây chắc cũng nhiều bạn giãy nảy về bài viết của mình đang "Cổ súy" cho việc mua bán và trục lợi cho hành vi ăn cắp đúng không? Tất nhiên đây là trong ngắn hạn. Bạn không thể nào bắt người khác làm theo ý mình trừ khi nào người đó trải qua những điều đó thực tế. Với đồ "Ăn cắp" (mình không nói tới vấn đề cảm hứng) tại thị trường Việt Nam hiện tại, có một điều đảm bảo rằng chắc chắn chất lượng sẽ không bao giờ bằng được với hàng "Real" cả. Vì chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm rẻ hơn rất nhiều. Đũa mốc thì khó mà đòi mâm son. Nhưng khi trải nghiệm và mặc các sản phẩm trên, hẳn khách hàng sẽ hiểu rõ nhất về chất lượng của items, mẫu mã - thiết kế. Để từ đó, họ có khái niệm định hình rõ ràng về "Hàng ăn cắp" vs "Hàng thật". Trong tư tưởng của người tiêu dùng sẽ tự nhiên xây dựng được giá trị và đẳng cấp của "Hàng thật". Đó là "CÁI LỢI VỀ NHẬN THỨC". 
Ăn cắp không chỉ là từ thiết kế/design mà còn có cả graphics/hình in. Với mức độ phổ biến thông tin như hiện nay, không dễ dàng lọt qua mắt của các "Giám định viên Online" cũng như đội ngũ các kênh thời trang chính thống về việc lên án các hành vi ăn cắp trắng trợn. Thông qua Internet và social network 4.0, người tiêu dùng có thể biết tới những bản gốc của hành vi ăn cắp. Vì đã sử dụng các sản phẩm ăn cắp nên nó đã đóng 1 hình ảnh thân quen trong tâm trí người dùng, một phản xạ vô điều kiện sẽ gây tò mò. Một suy nghĩ là "Ồ, hóa ra trước giờ mình mặc đồ ăn cắp thiết kế/graphics của người này, người kia. Tìm hiểu thử xem sao". Và thế là, bằng một cách nào đó thì đồ "ăn cắp" quảng bá những câu chuyện của hàng gốc tới khách hàng. Dù tỉ lệ chỉ chiếm 1% hay 5% người sẽ tìm hiểu về những bản gốc, đó cũng là một phương thức "Truyền tải di sản" của thế hệ đi trước vốn dĩ rất khó khăn trong thời đại công nghiệp nhanh này. Đó là "CÁI LỢI VỀ KIẾN THỨC". 
Suy cho cùng, ở một viễn cảnh dài hạn thì vấn nạn "COPY - STEAL" vẫn luôn xảy ra trong mọi ngành nghề, mọi hình thức và cả thời trang. Thị trường sẽ quyết định điều có nên ủng hộ những kẻ trộm 4.0 hay không khi mà đã trải qua 3 cái LỢI đã nêu ở bài viết. Và khi biết rồi thì sự đấu tranh hay phản đối từ thị trường sẽ là chìa khóa chính để "Giết chết" những kẻ đang lấy chất xám của người khác làm hình ảnh và trục lợi cho bản thân mình.