Đạo nhái, ăn cắp - con sâu của thời trang đường phố Việt Nam
Sự khác biệt giữa “copy” và “inspire”, điều mà rất nhiều local brand founders đang lầm tưởng
Dosi-in · 2021-05-21 · Bài viết dự thi
Chào các bạn, mình là Phong, một người có đam mê, theo đuổi thời trang được hơn 4 năm – một khoảng thời gian không dài nhưng cũng đủ lâu. Sau khi biết đến cuộc thi viết của Dosiin, mình cũng muốn được chia sẻ đôi chút suy nghĩ của mình về việc đạo nhái, ăn cắp, một vấn đề quá đỗi quen thuộc của thời trang thế giới nhưng khá mới mẻ ở thời trang đường phố tại Việt Nam, bằng kiến thức và sự tìm hiểu kĩ lưỡng của mình. Ok, không dài dòng nữa, chúng ta đã biết chủ đề chính của bài viết này, nhưng trước khi mổ xẻ nó, mình muốn các bạn nghe qua một câu nói khá quen thuộc này:
Câu nói này các bạn đã nghe hoặc thấy khá nhiều rồi đúng không ạ, Steve Jobs đã trích dẫn lại câu nói này của danh họa nổi tiếng Pablo Picasso. Đáng buồn thay, mình thấy một số founder của các brand “đạo nhái” lại sử dụng câu nói này để cãi cùn, để chày cối cho hành vi sai trái của họ, vì vậy mình muốn các bạn hiểu kĩ về câu nói này. Câu nói này cho ta thấy được 2 loại người nghệ sĩ, ở loại đầu tiên (good artists), ta đừng gọi là người nghệ nhân giỏi, chỉ gọi là người nghệ nhân lành nghề thôi, bởi đơn giản công việc của họ trong câu nói này chỉ là “copy”, bê nguyên si thành quả, chất xám của người khác vào sản phẩm của mình, vi vậy họ chỉ là những nghệ sĩ tầm thường. Còn với loại thứ 2 là great artists, những nghệ nhân vĩ đại, cách làm của họ sẽ có sự khác biệt. Đừng lầm tưởng từ “steal” ở đây là ăn trộm thông thường nhé. Ăn trộm ở đây cũng có quy tắc của nó, người nghệ sĩ lấy từ những thứ có sẵn, để kết hợp với bộ óc và chất xám của mình tạo nên một sản phẩm của riêng họ, độc nhất trên đời, đó mới là thứ nghệ thuật xuất chúng. Vì vậy, câu quote trứ danh này đã cho ta thấy sự khác biệt giữa “copy” và “inspire”, điều mà rất nhiều local brand founders đang lầm tưởng, điển hình là anh Youtuber làm video về thời trang, đời sống , công nghệ nào đó. Inspiration, một từ ngữ gì đó rất dễ bị hiểu lầm trong thời trang, nếu bạn không phân biệt được thì bài viết này của mình cũng không thể truyền tải nhiều thứ đến các bạn. 
Đôi lúc mình phải công nhận, Rick Owens khá thiếu chất xám trong những thiết kế giày của họ, tuy nhiên điều mình thích ở designer người Ý này là cách ông đưa form dáng của những đôi giày quốc dân như Vans, Converse hay Timberland thành một phiên bản High-end của chính mình. Cách làm này khá rủi ro ( điển hình là Nike đã kiện Rick Owens “nhái” biểu tượng Swoosh của họ trong thiết kế Dunks, dẫn đến phải khai tử con giày đình đám này). Tuy nhiên, mình vẫn muốn các local brand nhìn vào đây để thấy rằng inspire và ăn cắp có ranh giới rất mong manh, vì vậy hãy sử dụng chất xám của mình nếu muốn tiến sâu trong thời trang đường phố ở nước ta khi bạn chưa thể hiểu rõ ranh giới của nó. Và có vẻ như một số brand nào đó vẫn cố tình không chịu hiểu, ăn cắp trắng trợn rồi bắt đầu giải thích “đây là inspiration, sản phẩm này lấy cảm hứng từ brand abcxyz…” 
Bên trái: Brij, local brand của fashion KOL nào đó Bên phải: Metalica souvenir T-shirt 
Bên trái: Chiếc quần nào đó của Benjamin Tran Bên phải: “Pyrex” shorts by Virgil Abloh Tác hại của việc ăn cắp này không cần nói nhiều nữa: thiếu tôn trọng chất xám, ảnh hưởng kinh doanh tới những designer chân chính, làm ô nhiễm môi trường, đầu độc thời trang giới trẻ với tư tưởng “mua đồ real làm gì cho mắc, mặc fake cho tiết kiệm”. Nguyên nhân thì chúng ta càng không hề xa lạ với những lí do như “tôi không có tiền nên mua fake”, hay “chỉ là cái áo thôi mà, ăn cắp thì sao đ** đâu bro?”. Việt Nam là một đất nước đang phát triển, nên những lí do này phần nào cũng có thể thông cảm được nếu bạn KHÔNG quan tâm đến thời trang mà chỉ coi quần áo là tấm vải che thân, còn nếu bạn thích thời trang , thì tôi sẽ cho câu nói đó của bạn là sự xúc phạm đối với ngành công nghiệp này. Bản thân mình xuất phát trong một gia đình điều kiện hoàn toàn bình thường, không hề là con ông cháu cha gì cả, nhưng tủ quần áo của mình vẫn có Bape, Supreme, SLP, những món đồ giá trị không cao với mọi người, nhưng nó là đồ real, là chất xám của những người đã ngày đêm bỏ công sức ra để thiết kế. Mình biết đất nước ta đang cố gắng thay đổi từng ngày, những local brand tốt và sáng tạo xuất hiện ngày càng nhiều ( Tredx, Vaegabond, All About Him hay Môi điên,… ), thâm chí một số brand đã được ra thế giới, nhưng nếu ta không chung tay thay đổi nhận thức rằng đồ fake là xấu, ăn cắp là sai trái, thì dù có bao nhiêu brand tốt đi nữa cũng không thể vực thời trang nước nhà lên một tầm cao mới được. 
Playboi Carti mặc áo của Eww Studio trong MV “Get dripped" 
Lil Nas X diện trên người outfit đến từ Vaegabond Mình mong rằng chút suy nghĩ trên đây của mình có thể từng bước thay đổi được thời trang đường phố nước nhà về vấn đề ăn cắp, đạo nhái. Một ngày nào đó không xa rồi chúng ta sẽ được thấy Việt Nam có một chỗ đứng trịnh trọng trong bản đồ thời trang thế giới, để có được điều đó chúng ta phải bắt đầu từ những vấn đề nhỏ nhất. Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết, nếu thấy hay hãy cho mình 1 like nhé ;)