Sao chép, đạo nhái là đúng. Cách lách luật trong nền công nghiệp may mặc.
Đối diện một thị trường trẻ tiềm năng đó là vô vàn những thử thách và khó khăn không chỉ với những thương hiệu trong nước mà còn cả với thời trang quốc tế. Điều này tạo ra rất nhiều vấn đề tranh cãi có cả tích cực và tiêu cực.
Dosi-in · 2021-05-29 · Bài viết dự thi
Sự phát triển của thời đại đi kèm với nhu cầu ăn mặc làm đẹp bản thân của thế hệ trẻ vô cùng cao, cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của các thương hiệu local brands và các thương hiệu đình đám nước ngoài. Một thị trường thời trang trẻ được sinh ra vô cùng sôi động với nhiều nét văn hóa vùng miền cùng với sự đa dạng giữa các phong cách. Đối diện một thị trường trẻ tiềm năng đó là vô vàn những thử thách và khó khăn không chỉ với những thương hiệu trong nước mà còn cả với thời trang quốc tế. Điều này tạo ra rất nhiều vấn đề tranh cãi có cả tích cực và tiêu cực. Vậy ăn cắp, đạo nhái là gì? Lấy cảm hứng là gì? Steal/ ăn cắp- inspiration/ lấy cảm hứng, hai vấn đề này là hai vấn đề gây tranh cãi và được nói nhiều nhất vì ranh giới cũng như tính hợp pháp của nó. Ăn cắp thường là sao chép cụ thể một sản phẩm gốc nào đó vì mục đích lợi nhuận, việc biến tấu bản gốc (rất ít chỉ là nhãn mác hoặc một số họa tiết nhỏ) để né tránh trong vấn đề bản quyền. Trước đây còn có nhiều sự ăn cắp ý tưởng và đạo nhái công khai với độ giống tới 70%-80% và các thương hiệu đạo nhái đó thẳng thừng từ chối trách nhiệm với sản phẩm của mình và coi đó là “vay mượn ý tưởng” chỉ vì sản phẩm đó quá trending và vì với mục đích là lợi nhuận mà thôi. Tiêu biểu phải kể đến Instant fashion “phong cách mì ăn liền” là một cách gọi khác của fast fashion, là những ông lớn phải kể đến như Zara, H&M, Uniqlo...
Hình ảnh chiếc áo teddy của Yves Saint Laurent chiếc áo quốc dân một thời, sau một loạt bản đạo nhái là một sản phẩm cũng chiếc teddy đó mà núp bóng bởi tag Mango với mức giá nhỉnh hơn. Câu chuyện còn thú vị hơn khi mango không hề sản xuất áo đấy mà vẫn có các bài viết bao check, auth đủ tag. Lấy cảm hứng thường bị đánh đồng với chuyện ăn cắp, đạo nhái nhưng lại là bước đầu tiên của bất kể nhà thiết kế nào trên thế giới. Lấy cảm hứng được hiểu rằng là lấy những ý tưởng, suy nghĩ nguồn cảm hứng từ xung quanh vạn vật hoặc từ các bộ sưu tập với chủ thể nhất định. 
Phải thừa nhận rằng mọi người thường vô cùng khắt khe với chuyện đạo nhái, ăn cắp nhưng vốn dĩ điều này là những kiến thức cơ bản, là phải học hỏi những cái hay cái đẹp từ những con người giỏi nhất và biến những cái giỏi của người ra thành của mình. Hiển nhiên ngay cả những nhà thiết kế hàng đầu thế giới cũng phải mất rất nhiều thời gian để học hỏi để sai lầm và dần mới có được những thành quả to lớn được. Nên là làm ơn đừng quá nghiêm khắc, chúng ta cần phải học hỏi cần lớn lên sau một quá trình rồi chúng ta mới thực sự trưởng thành được, và khi chúng ta nhận được bài học rồi thì chúng ta sẽ biết phải làm gì phải làm thế nào để “điền vào chỗ trống” theo suy nghĩ của mình chứ không phụ thuộc vào ai hết. 
Cái này viết chéo cho vui chứ hình ảnh lấy từ google Bootleg là gì? Tại sao nó lại bị đánh đồng với fake? Sự lách luật vô hình của bootleg trong khái niệm hàng auth và hàng fake Bootleg theo từ điển Cambridge: “illegally made, copied, or sold” được hiểu đơn giản là hàng lậu, hàng nhái nhưng nó có biến tấu khác so với sản phẩm gốc và thường mang tính parody/hài hước, biểu tượng hơn. Điều đáng nói ở đây là sự lách luật của bootleg dù khái niệm này công khai sử dụng thiết kế, biểu tượng, logo của hãng nhưng dưới bàn tay của nhà thiết kế cùng với màu sắc và sự “ranh ma” một sản phẩm mới ra đời dưới 1 cái tên mới nhưng không bị coi là đạo nhái hoàn toàn dù có phần sao chép không hề nhỏ. Davil Tran founder Vetememes, boolanciaga 
Hình ảnh từ vetements và vetememes. Davil Tran là một founder việt tại New York đặc biệt rằng Demna Gvasalia (giám đốc sáng tạo của Balenciaga và đồng sáng lập của Vetements) nói với tờ New York Times rằng “Vetements will not be filing any lawsuits over the Vetememes raincoat and hope that he has enjoyed making his project as much as we do making our clothes.” Hiểu đơn giản là Vetememes sẽ không vướng phải bất kì việc tố tụng nào. 
"Hình ảnh bên trái là jwookcee bên phải là anh Vienxnguyen ( một youtuber khá có tiếng ở việt nam)" Junghoon Son founder Vandy the Pink 
Hình ảnh tổng hợp từ nhiều nguồn về Vandy. Trong ảnh là sản phẩm bootleg của Vandy the Pink tuy không phải là nhánh con của Louis Vuitton, nhưng mọi người nhìn đều sẽ thấy hình ảnh biểu tượng của louis Vuitton hiện lên rất rõ. Kì lạ là vấn đề auth/fake luôn là chủ đề tranh cãi nhưng bootleg vẫn luôn hiện hữu và được các kol, các singer như Billie Eilish, Lisa, Bad Bunny… sử dụng. Vandy còn một số sản phẩm khác có phần sao chép ý tưởng rất rõ và chưa có một đơn kiện nào được đưa ra, có lẽ đây cũng là một cách marketing của thương hiệu gốc khi mà thương hiệu đc pr theo một cách “thân thiện” hơn. Vô hình nhánh bootleg đã lách luật thành công vẫn là sao chép nhưng vẫn luôn có chỗ đứng vô cùng chắc chắn vì Bootleg là con dao 2 lưỡi nó có thể pr vô cùng mạnh mẽ cho nhãn hàng gốc và cũng có thể làm lu mờ hình ảnh gốc, nếu cứ theo đuổi khái niệm bootleg mãi thì ntk sẽ vô cùng bị lệ thuộc vào các sản phẩm sau này. 
Hình ảnh đôi giày khiến chúng ta liên tưởng đến sb dunk. Hàng fake là nhái, sao chép y hệt sản phẩm chính hãng của một thương hiệu nào đó đã có trước đấy hoặc trước cả các thương hiệu là sao chép các bản sample/ bản mẫu mà hãng tung ra hình ảnh trước khi sản phẩm được tung ra. Hàng fake là từ các hãng không có tên tuổi, cố gắng tạo ra một sản phẩm giống nhất có thể với sản phẩm gốc để núp bóng các thương hiệu nhằm mục đích thương mại hóa sản phẩm và vì lợi nhuận. Đây cũng là một bài toán khó của ngành thời trang khi mà nền công nghiệp đạo nhái đã có quy mô vô cùng lớn, cùng với độ hoàn thiện vô cùng cao giống tới 90% mà khiến cả chuyên gia hay các thương hiệu cũng đau đầu trong vấn đề phân biệt thật giả, mặc cho các điều luật về bản quyền của các quốc gia nhưng nền công nghiệp đạo nhái vẫn giáng một đòn trí mạng vào nền công nghiệp thời trang tỷ đô này. Nguồn gốc của vấn đề? Ăn cắp, đạo nhái luôn và sẽ mãi xảy ra vì vấn đề lợi nhuận “tại sao tôi phải mất công thiết kế lên ý tưởng thử nghiệm, tìm kiếm chất liệu khi mà có thể bỏ qua hết các bước đấy chỉ cần copy những cái gì hot để bán thôi vì lợi nhuận mà?” Nhắc đến chuyện đạo nhái, ăn cắp trong local brands thì vô vàn tội không kể hết. Tất cả mọi người đồng quan điểm Local Brands đang chạy theo lợi nhuận mà không quan tâm thực sự đến khách hàng. Đáng buồn thay những “kẻ phạm tội” nhiều nhất lại là những thương hiệu tuổi đời nhiều năm trong thị trường thời trang việt Nam rồi dẫn đến cả một thế hệ sau này, những thương hiệu local brand mới mọc lên như nấm lại đi theo vết xe đổ của những gã khổng lồ có tiếng và theo chủ nghĩa “make money first”. 
Dvrk, Hyperich, Dior, Vandy the pink Gần đây hot lên vụ Dvrk copy Dior? Vụ này vô cùng gây tranh cãi vì màu sắc nó cũng hơi giông giống, font chữ cũng na ná tương tự. Nhưng không, đây là thiết kế theo thuật ngữ monogram/chữ viết lồng nhau với những màu sắc tương quan, có thể thấy dù giống nhau như này nhưng đây là sản phẩm của 4 thương hiệu khác nhau Dvrk, Hyperich, Dior, Vandy the pink (lần lượt trái, phải, trên, dưới). Không chỉ global brand mà cả local brand cũng bị sao chép đạo nhái! 
T-REDX bị copy nhưng con khủng long nhái không thể bằng con khủng long T-REX đầy tự hào của Khủng long mẹ founder T-REDX. 
Hình ảnh khủng long mẹ, người đã tạo ra bước ngoặt vô cùng lớn của nền thời trang Việt hiện nay. Thời trang Việt Nam đang dần dần chuyển mình khi một số thương hiệu đã và đang vươn tầm quốc tế. Những bước ngoặt thực sự thể hiện rõ ở một số thương hiệu đầy tiềm năng ví dụ như: Môi Điên, T-redx, Fortythree, La Lune, Vaegabond, …. Và còn rất nhiều thương hiệu khác nữa và thường mỗi thương hiệu có những lối đi, có phong cách thiết kế riêng nên không thể so đo thương hiệu nào hơn thương hiệu nào được, nhưng để nói về độc nhất thì mỗi thương hiệu này đều có một chất rất riêng có những thiết kế unique mà ta không thể tìm thấy ở bất kì thương hiệu nào khác. 
Một số hình ảnh tiêu biểu của những “kẻ dẫn lối” cho thời trang Việt. Vậy giải pháp là gì? Để tìm được câu trả lời cho câu hỏi này thật sự rất khó. Khi mà các bộ luật trong thời trang chưa thực sự răn đe, các thương hiệu đã dùng mọi đủ cách để chống lại việc bị đạo nhái hay ăn cắp ý tưởng nhưng vẫn có những “kẽ hở” trong các điều luật về thời trang. Tiêu biểu nhất phải kể đến Louis Vuitton với những chính sách không khoan nhượng trong cuộc chiến chống hàng giả, hãng còn thành lập một bộ riêng để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Vậy chúng ta phải làm gì trên phương diện là một cá nhân nhỏ bé? Nghe nhỏ bé vậy thôi nhưng chúng ta đang là người quyết định vấn đề, đúng là bạn người đang nhìn vào màn hình đó, vì mỗi cá nhân đều góp phần trong cái hệ tư tưởng và suy nghĩ rất lớn trong vấn đề thời trang và các bạn là thế hệ mới các bạn là những người quyết định suy nghĩ của bản thân mình cũng như việc dăn dạy con cái sau này. Hệ tư tưởng sẽ được truyền từ đời này sang đời khác cùng với đó là sự đóng góp chia sẻ trong các cộng đồng có một tư tưởng “lành mạnh” và bớt tiêu cực sẽ là bắt nguồn từ bạn, việc nói không với fake, việc tẩy chay đồ ăn cắp xong phủi tay sẽ là từ các bạn hết. Và trước khi kết luận một vấn đề thì chúng ta phải nhìn từ nhiều hướng, mong bạn sẽ thích bài viết.