Vay mượn ý tưởng không sai nhưng đạo nhái thì đáng lên án!
Dù bạn có vay mượn một chi tiết nhỏ thì đó vẫn là đạo nhái.
Dosi-in · 2021-05-30 · Bài viết dự thi
Nghệ sĩ Picasso đã từng nói “Nghệ thuật là sự đánh cắp”, nhưng không có nghĩa tác phẩm của bạn là một nghệ thuật khi lấy ý tưởng từ người khác. Dù bạn có vay mượn một chi tiết nhỏ thì đó vẫn là đạo nhái.
Phải chăng một số người đang hiểu sai câu nói này? Theo mình, hành động của một số local brand Việt hiện nay hoàn toàn sai trái. Họ cần có một cái nhìn sâu rộng hơn trong ngành thời trang, một tầm nhìn xa cho việc kinh doanh và có một cái tâm với nghề. Khi ăn cắp, đạo nhái ý tưởng có mặt ở mọi ngóc ngách Thời trang không chỉ là môi trường có nhiều ý tưởng trùng lặp mà ở những lĩnh vực khác cũng tương tự. Mới đây ca sĩ Bích Phương đã cho ra mắt MV “Đố anh đoán được?” được đông đảo khán giả đón nhận tích cực. Trước đó, cô cũng cho ra mắt lyric video đậm chất thập niên 80s kết hợp với giọng đọc hài hước của chị Google. Số người yêu thích video rất nhiều và họ cho rằng ý tưởng này vô cùng thú vị. Nhưng ít ai biết rằng lyric video của Bích Phương là sản phẩm đạo nhái từ Don’t Start Now của Dua Lipa. Nếu bạn tìm kiếm Don’t Start Now (Official Lyrics video) sẽ thấy điểm tương đồng giữa video gốc và của Bích Phương. Trớ trêu thay sản phẩm của Dua Lipa được sản xuất bởi team Việt Nam - Fustic Studio. 
Cả hai MV giống nhau đến “bất ngờ, ngỡ ngàng, ngơ ngác và bật ngửa” Hiện tại đội ngũ làm video cho Bích Phương vẫn chưa lên tiếng nhưng bản thân mình thấy cả hai video đã giống nhau khoảng 90%. Một sự kiện đạo nhái khác cũng nổi tiếng đến từ Zara - Thương hiệu vốn nổi danh với những mẫu thiết kế sneaker được “vay mượn ý tưởng”. Black high-top sneaker là đôi giày có nét hao hao với Balenciaga Speed Trainer (sản phẩm của thương hiệu cao cấp đến từ Pháp - Balenciaga) và Rick Owens x adidas Tech Runner Ver 1. Hơn nữa, giá đôi giày của Zara chỉ có $90 đô trong khi Balenciaga Speed Trainer có trị giá là $695. 
“Đứa con không mong muốn” của Balenciaga và Rick Owens Ngoài thời trang thế giới, những hình ảnh, ký hiệu được thiết kế bởi những cá nhân cũng bị ăn cắp và đem nguyên si lên từng chiếc áo, chiếc quần của thương hiệu. Cụ thể, nghệ sĩ @tuesdaybassen đã lên án việc ăn cắp artwork trắng trợn từ thương hiệu Zara. Thay vì xin lỗi, công ty đã phản hồi rằng những sản phẩm của cô không được nhiều người biết đến và Zara là một đoàn lớn trên thế giới. Cô đã tốn rất nhiều tiền để thực hiện vụ kiện tụng này nhưng vẫn không bảo vệ được tác phẩm của mình. 
Ở thời điểm đó Bassen đã phải kêu gọi cộng đồng mạng tẩy chay bằng cách repost bài viết trên khắp social media Có thể thấy đạo nhái nó không chỉ nằm trong lĩnh vực thời trang mà còn ở khắp mọi nơi. Đôi khi chính chúng ta cũng từng trải qua sự việc “vay mượn ý tưởng” từ nhiều nguồn khác nhau. Nhưng bản thân mỗi người vẫn còn nhận thức được rằng vay mượn là để phát triển ý tưởng đó theo phong cách mà mình mong muốn. Chứ không phải hành động như những local brand Việt nổi tiếng trong làng đạo nhái như Eleven Official, Remindersg, Paradox… 
Một bầu trời đạo nhái! Vậy vì sao vấn đề này vẫn tiếp tục diễn ra và không có xu hướng dừng lại? Chỉ luật pháp không liệu có đủ răn đe kẻ đạo nhái? Châu Âu là một lục địa hội tụ nhiều thương hiệu thời trang đẳng cấp trên thế giới từ xưa đến nay như Burberry, Lanvin, Gucci, Balenciaga, Channel, Prada… Từ lâu Pháp, Scotland, Ý và Đức đã có luật bản quyền rộng rãi để bảo vệ thời trang một cách rõ ràng. Tuy nhiên, ở Mỹ luật pháp thì lại không công bằng khi chưa thể cấm các thương hiệu thời trang copy lẫn nhau. Phải chăng việc ăn cắp này là điều hiển nhiên sẽ xảy ra đối với ngành sáng tạo? Julie Zebro, luật sư người Mỹ và cũng là nhà sáng lập nên The Fashion Law cho biết: “Luật bản quyền và sở hữu trí tuệ không áp dụng lên những vật phẩm thiết yếu (trang phục, phụ kiện, thực phẩm…) trong cuộc sống”. Bởi vậy bạn sẽ dễ dàng thấy những nét tương đồng trong sản phẩm của Zara hoặc Forever 21, và đến nay chưa có điều luật nào ngăn chặn được việc này. Ngành công nghiệp thời trang là một lĩnh vực không cần được bảo vệ? Đối với những thương hiệu lớn thì có thể bỏ thời gian và tiền bạc để kiện, nhưng với những nghệ sĩ sáng tạo nhưng chưa được biết đến nhiều thì liệu công bằng nằm ở đâu? “Thương hiệu lớn làm được thì tôi vẫn làm được!” Phải chăng những thương hiệu có tiếng copy lẫn nhau đã tạo nên một điều hiển nhiên trong tâm trí một số nhà thiết kế hiện nay kể cả local brand Việt. Việc thấy cá lớn đạo nhái, ăn cắp được thì bản thân mình cũng có thể làm được. Nguồn ý tưởng dồi dào dễ dàng tìm thấy trên Internet như Pinterest, Behance, Etsy… Chỉ cần một cú click bạn đã có ngay một chiếc áo phông thời thượng cho thương hiệu. Việc ăn cắp, đạo nhái sẽ không còn là lẽ đương nhiên khi chúng ta có hướng đi đúng đắn về concept và tầm nhìn xa hơn. Điển hình như Môi Điên - thương hiệu Việt với những sản phẩm cực chất khi áp dụng kỹ thuật dập trên vải. Đó là biểu tượng không thể lẫn vào đâu được của hãng. Bên cạnh đó, kỹ thuật trên cũng được yêu thích và phổ biến trong các tác phẩm từ Issey Miyake. Nhưng đây không gọi là đạo nhái khi sản phẩm Môi Điên được chăm chút kỷ ở phom dáng, đường chỉ, kỹ thuật cắt, loại vải, độ rộng của áo… khác biệt so với Issey. 
Cả hai có cùng kỹ thuật dập trên vải nhưng kiểu dáng sản phẩm có kiểu dáng và thông điệp khác nhau Khi nhu cầu khách hàng được xem như là một lời biện hộ! Yếu tố quan trọng cần nhấn mạnh khi hỏi vì sao các local brand có xu hướng “vay mượn ý tưởng”. Nhưng không vì thế mà chúng ta đổ lỗi cho khách hàng, vì con người ai cũng có nhu cầu làm đẹp, được ngưỡng mộ và bắt kịp xu hướng. Một số bên đã lợi dụng tâm lý đó là cái cớ để cho ra mắt những sản phẩm độc đáo được tích góp từ nhiều ý tưởng khác. Tất cả nhằm phục vụ nhóm khách hàng trẻ với sản phẩm đẹp và giá cả phải chăng. Thật sự rất khó để kiểm soát việc mua sản phẩm đạo nhái từ lớp khách hàng trẻ, vì họ ít khi biết được hình ảnh đã được ăn cắp trên mạng. Vậy có biện pháp nào để có thể triệt tiêu “những con sâu làm rầu nồi canh” không? ● Từ phía khách hàng: Chúng ta nên lan tỏa thông điệp này càng xa càng tốt và cho mọi người hiểu rằng đạo nhái là một hành động đáng lên án. Mua một sản phẩm có ý tưởng đạo nhái đồng nghĩa với việc ủng hộ thời trang đạo nhái. Khi thông điệp được lan rộng thì nhiều người sẽ có nhận thức đúng đắn hơn về sự việc này. ● Từ phía người làm ra sản phẩm hay doanh nghiệp: Có lẽ cá nhân họ chưa nhận thức được đây là việc làm sai trái hoặc lợi nhuận là yếu tố quan trọng đối với họ. Và pháp luật Việt Nam cũng chưa đủ sức bảo vệ bản quyền. Ở bản thân doanh nghiệp cần đánh giá lại mục đích tạo nên thương hiệu là gì. Kinh doanh không khó nếu như bạn có một hướng đi rõ ràng và có cái tâm trong việc làm ra sản phẩm/dịch vụ. Lấy cảm hứng từ bên đối thủ hoặc thương hiệu khác là tốt. Nhưng việc đem toàn bộ ý tưởng vào trong sản phẩm và tự nhận là của mình là một điều sai trái. Mình tin rằng trong tương lai thời trang Việt sẽ có một sự phát triển vượt bậc. Khi đó, những cái tên chuyên đạo nhái, ăn cắp ý tưởng sẽ không còn tồn tại nữa. Nguồn tham khảo: https://www.vox.com/2018/4/27/17281022/fashion-brands-knockoffs-copyright-stolen-designs-old-navy-zara-h-and-m https://www.huffpost.com/entry/fast-fashion-copycats_n_5b8967f9e4b0511db3d7def6 https://dosi-in.com/magazine/sao-chep-co-xau-khong-khi-su-that-rang-khong-co-san-pham-nao-thuc-su-la-moi-trong-thoi-trang/ https://www.teenvogue.com/story/zara-lawsuit-tuesday-bassen